Door Mare, Oosterduinen

Ode aan de hazelaar

De hazelaar is een struik die we veel in de Oosterduinen zien en daar ook prima thuishoort.

De hazelaar (Coryllus Avellana) is een inheemse struik uit de berkenfamilie.
De vrucht van de hazelaar is… goed zo: de hazelnoot waarvan de kern eetbaar is.
Je moet hier wel 10 jaar op wachten. De hazelaar kan 6 meter hoog worden.

De hazelaar is een “naaktbloeier”: voor hij aangekleed is met bladeren bloeit hij al.
De hazelaar is eenhuizig: aan de hazelaar zitten mannelijke én vrouwelijke bloeiwijzen. De mannelijke bloemen (katjes) kunnen wel 12 cm lang worden. Zij bestuiven de vrouwelijke bloemetjes.
Ze geven veel pollen af wat bij sommige mensen tot hooikoorts kan leiden. Bijen hebben daar geen last van en zijn juist dol op die pollen.
De vrouwelijke bloemen zitten met 3 tot 4 stuks gezellig bij elkaar in een klein knopje in de oksel van een blad. Tijdens de bloei zie je hun rode stijlen met stempels.
Normaliter bloeien ze eind januari.

Door de temperatuursstijging komt de hazelaar soms al eerder in bloei.
Hierdoor kan deze zogenoemde windbloeier in de problemen komen.
Want als er daarna dan nog een periode met vorst komt, komt de bloei tot stilstand.
De heester komt dan in een soort bloeipauze terecht en bewaart zijn energie voor het moment dat het warmer wordt. Als de boel dan weer opstart is het de vraag of dat goed gaat.
Waarschijnlijk komen er dan minder hazelnoten.
Jammer voor de eekhoorns, gaaien en muizen en ook voor ons. Wij kunnen ze zo van de boom kraken en eten of ze in muesli, brood, pasta, hazelnootburgers, geroosterd enz. gebruiken.
Hazelnoten bevatten veel energie (onverzadigde vetzuren), vitamine E ,vitamine B1 en ijzer.

DE HAZELAAR, gedicht van Ida Gerhardt uit Het Veerhuis 1980

Onverwacht mij tegen
in ’t nog winters jaar
op de sprong der wegen
bloeit de hazelaar.
Tegen ’t licht gehangen
slingertjes van goud;
aarzelend, bevangen
raak ik aan het hout.

Trillend dwaalt van boven
’t fijne wolken los;
en met bloei bestoven
in het naakte bos

blijf ik in een beven
teruggehouden staan,
en ik raak nog even
’t donker stamhout aan.